Thánh Giuse Ngô Duy Hiển: Chứng Nhân Đức Tin Bất Khuất
Thánh Giuse Ngô Duy Hiển là một linh mục thuộc dòng Thánh Đa Minh, người đã hiến dâng cuộc đời mình cho sứ vụ mục tử và làm chứng cho đức tin Công giáo giữa những cơn bách hại khốc liệt tại Việt Nam thế kỷ XIX.
Xuất thân và hành trình tu trì
Cha Giuse sinh năm 1769 tại làng Quần Phương Hạ, tỉnh Nam Định (nay thuộc giáo xứ Quần Phương, Giáo phận Bùi Chu). Lớn lên trong một môi trường đạo đức, chú Hiển sớm dâng mình phục vụ Nhà Chúa. Với đời sống thiêng liêng nhiệm nhặt và tinh thần học hỏi không ngừng, chú đã hỗ trợ đắc lực cho Đức cha Delgado - Y.
Sau khi hoàn thành chương trình thần học, thầy Giuse được truyền chức linh mục. Ngày 12-10-1812, cha tuyên khấn trọng thể trong dòng Thánh Đa Minh và được gửi đi du học tại Manila (Philippines) trong nhiều năm.
Sứ vụ mục tử tận tâm
Trở về Việt Nam, cha Giuse Ngô Duy Hiển được bổ nhiệm coi sóc các giáo dân tại Hưng Nghĩa, Trung Thành và xứ đạo Cao Mộc. Ngài được tín hữu kính mến vì sự tận tâm và đức hạnh. Cha duy trì nghiêm ngặt các giờ kinh nguyện, đồng thời khuyến khích giáo dân siêng năng lãnh nhận các bí tích để củng cố đời sống đức tin.
Khi vua Minh Mạng ban hành sắc chỉ cấm đạo, cha Hiển được Bề trên triệu hồi về giúp đỡ Đức cha Henares - Minh. Dù tình hình nguy hiểm, ngài vẫn âm thầm thăm viếng, an ủi và ban các bí tích cho bà con giáo dân, bất chấp nguy cơ bị lùng bắt.
Cuộc tử đạo anh hùng
Đêm ngày 20-12-1839, ngay sau khi vừa dâng lễ xong, cha Hiển bị quân lính của tổng đốc Trịnh Quang Khanh bắt giữ. Họ tịch thu đồ lễ và giải cả cha lẫn chủ nhà đến trình diện quan tại đình làng.
Trước áp lực buộc bỏ đạo, quan truyền lệnh cho cha bước qua thập giá. Với niềm tin vững vàng, cha Hiển đáp: “Tôi thờ lạy Chúa, một Thiên Chúa, có lẽ nào tôi bước qua ảnh Ngài”. Câu trả lời khẳng khái này khiến quan tổng đốc nổi giận, ra lệnh đánh cha 40 roi và đóng gông nặng. Trong đau đớn, người tôi tớ trung thành của Chúa không hề than vãn, mà chỉ kêu cầu danh Chúa Giêsu và suy niệm về cuộc thương khó của Đức Kitô.
Đầu tháng 5 năm 1840, triều đình châu phê án tử. Ngày 09-5-1840, linh mục Giuse Ngô Duy Hiển chịu hình phạt xử trảm tại pháp trường Nam Định, dưới thời vua Minh Mạng.
Tuyên phong hiển thánh
Gương sáng đức tin của cha đã được Giáo hội vinh danh. Ngài được tuyên phong chân phước vào ngày 27-5-1900 và chính thức được tôn phong hiển thánh vào ngày 19-6-1988.
Nội dung về vị thánh trong bài viết này được tóm lược và diễn giải từ cuốn sách “Hạnh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam” (Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, Nhà xuất bản Tôn Giáo, 2018). Bài viết này không phải là bản sao chép nguyên văn mà là sự tái trình bày dựa trên nguồn tài liệu gốc.