Thánh François Isidore Gagelin, còn được biết đến với tên Việt là Kính, là một linh mục thuộc Hội Thừa Sai Paris. Cuộc đời ngài là chứng tích hùng hồn cho đức tin kiên trung và tình yêu mục vụ sâu sắc dành cho đoàn chiên tại Việt Nam.
Từ nước Pháp đến vùng đất truyền giáo
Thánh Gagelin sinh ngày 10-5-1799 tại làng Montperreux, thuộc Giáo phận Besançon, Pháp. Mồ côi cha từ khi hai tuổi, ngài nổi tiếng là một học sinh thông minh và gương mẫu. Năm 1817, ngài gia nhập Chủng viện Besançon. Hai năm sau, với khát vọng truyền giáo, thầy xin vào Chủng viện Hội Thừa Sai Paris. Thầy lãnh nhận chức phó tế ngày 20-5-1820 và tình nguyện lên đường sang Ma Cao.
Tháng 9-1821, thầy Gagelin cập bến Thuận An, gần kinh thành Huế. Ngày 28-9-1822, Đức cha Jean Labartette truyền chức linh mục cho ngài tại họ đạo Nhứt Đông, Cổ Vưu, Quảng Trị.
Hành trình mục vụ gian lao
Năm 1825, cha Gagelin được thuyên chuyển về phụ trách Chủng viện Lái Thiêu ở miền Nam, đồng thời hoạt động tông đồ tại vùng Sài Gòn, Bà Rịa. Đức cha Jean Taberd (tên Việt là Từ) còn trao thêm cho ngài trách nhiệm chăm sóc vùng đất khô cằn Phú Yên, Bình Định và Quảng Ngãi, tương ứng với địa bàn Giáo phận Qui Nhơn ngày nay.
Tự nộp mình vì đoàn chiên
Trước sắc lệnh cấm đạo khắt khe của vua Minh Mạng ban hành ngày 06-01-1833, cha Gagelin lánh lên miền núi phía Bắc Bình Định. Mục đích của ngài vừa để tránh cuộc truy lùng, vừa để tiếp cận các bộ tộc thiểu số vùng Trường Sơn.
Tuy nhiên, trong thời gian cha ẩn trú, nhiều giáo hữu tại Bồng Sơn bị bắt và tra tấn dã man nhằm khai thác danh sách cũng như nơi ẩn náu của các linh mục. Đau đớn trước cảnh đoàn chiên lâm nạn, cha đã viết thư thỉnh ý Đức Giám mục, xin được ra nộp mình nếu điều đó giúp bảo vệ giáo dân khỏi bị tan tác.
Cuối tháng 5-1833, sau khi nhận được thư hồi đáp của Đức cha Taberd, cha rời họ đạo Long Quan – nơi ẩn nấp cuối cùng – đến trình diện quan huyện Bồng Sơn, tỉnh Bình Định. Trong tâm thư cuối cùng, ngài bộc bạch: “Viễn tượng được trông thấy Chúa Giêsu tử nạn làm cho tôi quên đi hết những gì là đau đớn trong cái chết, tôi không còn ham muốn sự gì hơn là mau thoát ra khỏi cái xác phàm này để muôn đời kết hợp với Chúa Kitô”.
Tử đạo và tôn vinh
Sáng sớm ngày 17-10-1833, cha Gagelin bị dẫn ra pháp trường Bãi Dâu, Huế. Theo lệnh quan, mười hai lý hình đã thi hành án xử giảo. Ngài bị ngộp và tắt thở, hoàn tất cuộc hiến dâng. Giáo hữu đã rước thi hài ngài về an táng trong vườn nhà một giáo dân thuộc họ đạo Phủ Cam.
Vua Minh Mạng, nghi ngờ về niềm tin phục sinh của người Công giáo, đã ra lệnh bốc mộ vài ngày sau đó để kiểm nghiệm. Năm 1847, hài cốt của vị chứng nhân đức tin được chuyển về tôn kính tại nhà nguyện Hội Thừa Sai Paris.
Đức Giáo Hoàng Lêô XIII nâng ngài lên hàng Chân Phước ngày 27-5-1900. Ngày 19-6-1988, Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II tôn phong ngài lên bậc Hiển Thánh.
Nội dung về vị thánh trong bài viết này được tóm lược và diễn giải từ cuốn sách “Hạnh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam” (Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, Nhà xuất bản Tôn Giáo, 2018). Bài viết này không phải là bản sao chép nguyên văn mà là sự tái trình bày dựa trên nguồn tài liệu gốc.