Thánh Phaolô Tống Viết Bường sinh năm 1773 tại Phủ Cam, thuộc Tổng Giáo phận Huế ngày nay. Ngài xuất thân từ gia đình Công giáo nhiều đời kính sợ Thiên Chúa và phục vụ triều đình Chúa Nguyễn. Là một vị quan liêm chính, ngài từng giữ chức thị vệ hoàng cung và được vua Minh Mạng nhiều lần khen ngợi. Dù bận rộn việc quân, ngài luôn trung thành sống đạo và dạy dỗ con cái giữ vững đức tin.
Ngài có hai đời vợ và tất cả mười hai người con. Một lần sau khi dẹp tan quân nổi loạn, quan quân đến chùa Non Nước tạ ơn “trời Phật”, nhưng ngài từ chối tham dự vì là người Công giáo. Việc này đến tai vua Minh Mạng. Trước triều đình, quan thị vệ Bường khẳng khái tuyên xưng đức tin. Nhà vua nổi giận, định xử trảm, nhưng nhờ các đại thần can gián, ngài chỉ bị đánh 80 đòn, tước hết chức tước và giáng làm thứ dân.
Năm 1832, khi duyệt lại danh sách binh lính Công giáo, vua Minh Mạng phát hiện thiếu tên ngài – do đã bị cách chức – nên ra lệnh bắt giam vào Trấn Phủ. Trong ngục tù, dù bị xiềng xích, tra tấn và dụ dỗ phục hồi chức tước nếu bỏ đạo, ngài vẫn một lòng trung kiên. Khi quan Thượng thư bộ Hình Võ Xuân Cần khuyên ngài chối đạo, thánh nhân khiêm tốn đáp: “Quan lớn có lòng thương thì tôi đội ơn quan lớn, nhưng xin quan lớn để tôi được giữ trọn chữ trung với Đức Chúa Trời là Thiên Chúa tôi thờ.”
Vì ngài có nhiều công lao với triều đình, vua Minh Mạng muốn thi hành án một cách kín đáo. Ngày 23 tháng 10 năm 1833, ngài bị xử trảm tại pháp trường Thợ Đúc vào buổi tối. Thi hài được an táng trong cung thánh nhà thờ Phủ Cam.
Thánh Phaolô Tống Viết Bường được Đức Giáo hoàng Lêô XIII suy tôn lên bậc chân phước ngày 27 tháng 5 năm 1900 và được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong hiển thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988.
Nội dung về vị thánh trong bài viết này được tóm lược và diễn giải từ cuốn sách “Hạnh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam” (Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, Nhà xuất bản Tôn Giáo, 2018). Bài viết này không phải là bản sao chép nguyên văn mà là sự tái trình bày dựa trên nguồn tài liệu gốc.