Thánh Phaolô Lê Bảo Tịnh sinh năm 1793 tại xã Trinh Hà, huyện Hoàng Hóa, phủ Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Năm 12 tuổi, cậu vào ở với cha Duệ tại xứ Bạch Phát. Ba năm sau, cậu được gửi vào Chủng viện Vĩnh Trị. Sau khi mãn khóa, thầy Tịnh được cử làm giám thị và giáo sư chủng viện.
Từ lâu, thầy đã khao khát sống đời ẩn tu. Tích trữ cơm khô, thầy trốn vào rừng, tìm được một hang đá và sống ẩn dật, cầu nguyện suốt một năm. Đến mùa Phục Sinh, Đức cha Jacques Longer - Gia đoán thầy sẽ tìm linh mục để xưng tội, nên ra lệnh cấm các cha giải tội cho thầy và yêu cầu thuyết phục thầy trở lại. Thầy cải trang, xếp hàng xưng tội cùng giáo dân. Cha Pierre Eyot - Tấn nghi ngờ, tra hỏi, nhưng thầy trả lời khôn khéo. Cuối cùng, thầy thú nhận sự thật. Nghe lời khuyên của cha Tấn, thầy nhận ra ý bề trên chính là ý Chúa, liền can đảm trở về Chủng viện Kẻ Vĩnh, thú tội với cha Nhân, tiếp tục học thần học và dạy tiếng Latinh.
Năm 1837, thầy Tịnh được sai sang Lào truyền giáo. Khi vua Minh Mạng gia tăng bách hại, Chủng viện Vĩnh Trị giải tán, đoàn truyền giáo phải trở về nước. Mùa đông năm 1841, đang giảng dạy giáo lý tân tòng tại họ đạo Thạch Tổ, xứ Kẻ Đầm, tỉnh Hà Nam, thầy bị lý trưởng bắt nộp cho chánh tổng. Từ đó, con đường thập giá của thầy kéo dài hơn bảy năm trong lao tù Hà Nội.
Ngày 24-4-1843, từ ngục thất, thầy viết thư gửi chủng sinh: “Tôi, Phaolô, đang bị xiềng xích vì Chúa Kitô… Chớ gì phép lành của Chúa sẽ là sương sa thấm gội và vun trồng việc học hành, gia tăng mức tiến cả về tu đức, cả về kiến văn…”
Vua Thiệu Trị đổi án xử trảm thành lưu đày chung thân tại Phú Yên. Nhưng khi thầy đang bị giam ở lao Trấn Phủ (Huế) chờ ngày khởi hành, vua băng hà. Vua Tự Đức lên ngôi, ban ân xá. Thầy Tịnh được phóng thích và trở về Chủng viện Vĩnh Trị – lúc này đã được tái lập.
Với tinh thần vâng phục và khiêm nhường, năm 1848, ở tuổi 56, thầy lãnh chức Phó tế. Năm sau, thầy được thụ phong linh mục và bổ nhiệm làm Giám đốc Chủng viện Vĩnh Trị. Ngài thông thạo chữ Nho, mở trường dạy chữ và bốc thuốc chữa bệnh. Dù bề ngoài nghiêm khắc, cha Tịnh sống nhân ái, dễ mến, chăm chỉ ngồi tòa giải tội và giảng thuyết cảm hóa nhiều tâm hồn.
Năm 1857, quan phủ Ninh Bình báo cáo quan tổng đốc Nam Định Nguyễn Đình Hưng về việc lùng bắt đạo trưởng. Nhớ ơn cha từng chữa bệnh cho mình, quan tổng đốc sai người báo tin cho cha Tịnh, nhưng người đưa tin lại lâm bệnh dọc đường.
Sáng 27-02-1857, cha bình tĩnh mời quan vào uống nước, trình giấy phép mở trường. Tuy nhiên, do phát hiện đồ lễ trong trường, cha bị bắt giải về tỉnh. Trước khi rời đi, cha vào nhà thờ cầu nguyện và từ giã các chủng sinh – những người con yêu quý.
Trong tù, cha kiên vững xác nhận mình là linh mục, dù quan tổng đốc Hưng đề nghị khai là “tín hữu dạy chữ Nho và bốc thuốc”. Suốt 37 ngày, cha củng cố đức tin cho anh em tín hữu yếu đuối. Mười hai ngày trước khi bị xử, cha còn viết thư dài bằng tiếng Latinh gửi chủng sinh với những lời đầy cảm động.
Ngày 06-4-1857, trước khi thi hành án, tổng đốc Hưng lần cuối khuyên cha bỏ đạo. Cha đáp: “Thân xác tôi ở trong tay quan, quan muốn làm khổ thế nào tùy ý. Nhưng linh hồn tôi là của Chúa, không có gì khiến tôi hy sinh nó được.”
Cha Lê Bảo Tịnh bị xử trảm tại pháp trường Bảy Mẫu. Thi hài ngài được an táng dưới nền nhà thờ Vĩnh Trị. Năm 1880, di cốt được cải táng về Nhà thờ Chánh tòa Sở Kiện, tỉnh Hà Nam.
Linh mục Phaolô Lê Bảo Tịnh được Đức Thánh Cha Piô X suy tôn lên bậc chân phước ngày 02-5-1909 và được Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II tôn phong hiển thánh ngày 19-6-1988.