Năm 1743, tại Javita (Tây Ban Nha), một cậu bé chào đời và sau này trở thành vị thánh tử đạo của Giáo hội Việt Nam – đó là Jacinto Castaneda - Gia.

Chàng trai trẻ Castaneda gia nhập dòng Đa Minh từ năm 1789? (thực chất năm này có vẻ nhầm lẫn trong bài gốc, đúng ra ngài sinh năm 1743 và khấn dòng trước đó), nhưng theo tài liệu, thầy khấn trọn và nhận tên dòng là Jacinto. Mang trong tim khát khao truyền giáo, thầy vượt đại dương đến Philippines, tu học tại Manila và được thụ phong linh mục ngày 02-6-1765, rồi tiếp tục hành trình sang Trung Hoa.

Đến năm 1766, hai cha Jacinto Castaneda và Jose Lavilla đặt chân đến Hán Khẩu. Ba năm miệt mài mục vụ tại một giáo xứ đã có sẵn, nhưng biến cố ập đến khi ngài đi xức dầu cho bệnh nhân: bị tố cáo, bắt giam tại Phú An (Phúc Kiến) và trục xuất sang Ma Cao.

Không dừng lại, ngày 22-01-1770, cha Jacinto đến xứ Kẻ Bùi (Việt Nam). Học tiếng Việt tại Trung Linh, ngài nhận tên Việt là Gia và được cử đi coi sóc hạt Phú Thái.

Ngày 11-7-1773, khi từ Kẻ Non sang Lai Ổn để ban bí tích cho bệnh nhân, cha Gia và thầy Tân bị quan phủ Thần Khê vây bắt. Hai người chạy vào làng Gia Đạo, nhưng chủ nhà lại đi tố giác để lĩnh thưởng. Trước đề nghị nộp 3000 tiền chuộc mạng, cha Gia điềm nhiên đáp:

“Quan muốn tha thì tha chứ tôi không có tiền. Tôi sẵn sàng chịu mọi gian khổ, kể cả cái chết.”

Bị giải về Phố Hiến rồi lên Kẻ Chợ (Hà Nội), ngài đứng trước chúa Trịnh Sâm trong cuộc tranh luận giữa bốn tôn giáo lớn. Vốn từng sống và học hỏi tại Trung Hoa, những lời đối đáp của cha Jacinto khiến chúa phải khâm phục.

Tuy nhiên, bản án vẫn được thi hành. Ngày 07-11-1773, tại pháp trường Đồng Mơ, cha Jacinto Castaneda - Gia chịu án trảm. Thi hài ngài được giáo dân an táng tại xứ Trung Linh.

Ngày 20-5-1906, Đức Thánh Cha nâng ngài lên hàng chân phước. Và ngày 19-6-1988, cùng với 117 vị tử đạo Việt Nam, linh mục Jacinto Castaneda - Gia chính thức được tôn phong hiển thánh.