Thánh François Jaccard (tên Việt: Phan) sinh ngày 6/9/1799 tại làng Onion, Savoie, nước Pháp, trong một gia đình sùng đạo. Dù học lực gặp nhiều khó khăn, cuối cùng ngài cũng được thụ phong linh mục thuộc Hội Thừa Sai Paris và lên đường truyền giáo.
Ngày 10/7/1823, ngài khởi hành đến Á Đông, trải qua Ấn Độ, Ma Cao và cuối cùng đến Giáo phận Đàng Trong (Việt Nam) vào ngày 5/1/1826. Tại đây, ngài học tiếng Việt, lấy tên Jaccard - Phan và được bổ nhiệm mục vụ tại các họ đạo Nhu Lý, Phủ Cam, kiêm nhiệm Chủng viện An Ninh.
Dưới thời vua Minh Mạng cấm đạo, cha Phan bị bắt vì tội giảng đạo. Bản án tử hình đầu tiên được vua đổi thành “xử tử giam hậu”. Thực tế, ngài bị đưa vào kinh đô Huế để làm công việc phiên dịch. Sau đó, theo ý mẫu hậu, vua đổi án của ngài thành lưu đày chung thân tại đèo Lao Bảo. Năm 1835, ngài lại được triệu hồi về Cam Lộ để tiếp tục phiên dịch và dạy tiếng Pháp.
Trong một bức thư gửi mẹ, cha Phan bày tỏ: “Trong một thời gian ngắn, con không phải chịu đau khổ nữa, con ước ao chết vì đạo thánh ở đất nước này”.
Mùa Xuân 1838, khi chủng viện tại Di Loan và An Ninh bị phát hiện và triệt hạ, nhà vua nghi ngờ cha Phan thông đồng. Ngày 17/3/1838, ngài bị giải về Quảng Trị, chịu đòn roi, phơi nắng và nhiều cực hình vì nhất quyết không từ bỏ thiên chức linh mục.
Cuối cùng, bản án tử hình được thi hành. Trên đường ra pháp trường, cha Phan và chủng sinh Trần Văn Thiện đã được linh mục già An giải tội từ xa theo một ký hiệu đã định. Sáng ngày 21/9/1838, cả hai vị bị xử giảo tại pháp trường Nhan Biều, Quảng Trị. Thi hài các ngài được an táng bên bờ sông. Đến năm 1847, hài cốt được cải táng đưa về Nguyện đường Hội Thừa Sai Paris.
Khi hay tin con tử đạo, thân mẫu của cha Phan đã nói: “Thật là tin vui, gia đình ta có một vị tử đạo. Xin chúc tụng Chúa”.
Linh mục François Jaccard - Phan được tôn phong chân phước ngày 27/5/1900 và hiển thánh ngày 19/6/1988.
Hành trình tử đạo của Thánh Linh mục François Jaccard (Phan) tại Việt Nam - Các Thánh Tử Vì Đạo tại Việt Nam
Giáo hội Công giáo Rôma Cập nhật: 7 Tháng 2, 2026
Hành trình truyền giáo và tử đạo của Thánh Linh mục François Jaccard (Phan) tại Việt Nam dưới thời vua Minh Mạng. Ngài bị bắt, lưu đày, chịu cực hình và cuối cùng lãnh án xử giảo vào ngày 21/9/1838 tại Quảng Trị.
