Thánh Melchior Garcia Sampedro - Xuyên sinh ngày 26/04/1821 tại Arrojo, tỉnh Oviedo, Tây Ban Nha. Dù sinh trưởng trong một gia đình quý tộc nhưng dòng dõi của ngài đã sa sút đến cảnh nghèo khó.

Năm 21 tuổi, ngài theo học thần học tại Chủng viện Oviedo. Ba năm sau, chàng thanh niên quyết định xin vào dòng Đa Minh với khát khao được đi truyền giáo. Mãn hạn tập, thầy tuyên khấn và tiến tới chức linh mục vào ngày 29/05/1847. Sau khi đến Manila, cha Sampedro xin được cử đến Việt Nam vào tháng 02/1849 và từ đây, ngài có một cái tên mới: Xuyên.

Tháng 03/1850, Đức cha Sanjurjo - An đặt cha Xuyên làm Giám đốc chủng viện Cao Xá. Chỉ vài tháng sau, ngài được chọn làm đại diện giám tỉnh. Trong thời gian này, cha Xuyên không chỉ cho in nhiều sách giáo lý nhỏ cho giáo dân mà còn đặc biệt quan tâm đến việc truyền giáo cho lương dân.

Năm 1852, Đức cha An đã chọn cha Sampedro làm giám mục phó. Lễ tấn phong được cử hành long trọng tại Bùi Chu vào ngày 16/09/1855. Trong sứ vụ mới, Đức cha Xuyên thể hiện sự nhiệt thành đáng kính. Riêng năm 1855, địa phận Trung ghi nhận có 35.349 trẻ em được rửa tội.

Khi cuộc bách hại ngày một gia tăng, Đức cha Sanjurjo-An chịu tử đạo vào ngày 20/07/1857. Dù bị chính quyền treo giải thưởng cao cho ai bắt được, Đức cha Xuyên vẫn không ngại nguy hiểm, lén lút đi thăm các họ đạo vào ban đêm. Lo xa cho đoàn chiên, ngài đã chọn cha Valentino - Vinh làm giám mục phó. Vị "giám mục gậy tre mũ giấy" đã được tấn phong trong một đêm tối âm thầm tại nhà một giáo dân ở Ninh Cường.

Ngày 08/07/1858, tại Kiên Lao, Đức cha Xuyên bị bắt cùng với hai cậu giúp lễ là Nguyễn Tiệp và Mai Hiến. Hai mươi ngày trong ngục là hai mươi ngày chờ đợi án tử. Ngày 28/07/1858, ngài lãnh án lăng trì. Trên đường ra pháp trường Bảy Mẫu, một tay cầm sách nguyện, tay kia giơ cao ban phép lành cho dân chúng, có người cúi đầu đón nhận, cũng có kẻ lấy bùn ném vào ngài.

Sau khi hai cậu Tiệp và Hiến nhận phép lành và đưa cổ chịu chém, lý hình xô vị giám mục nằm sấp trên chiếu phủ vải. Họ cột chân tay ngài vào bốn cọc ở bốn phía, và thêm hai cọc dưới nách để nạn nhân không thể cựa quậy.

Đức cha an nhiên chịu án. Thi thể ngài bị chôn dưới một hố sâu, thủ cấp bị bêu nơi công cộng suốt ba ngày. Sau đó, các giáo hữu đã tìm cách đưa thi hài ngài về an táng tại Phú Nhai. Năm 1888, hài cốt được đưa về quê hương Oviedo (Tây Ban Nha). Tuy nhiên, cánh tay phải được lưu lại Bùi Chu, và cánh tay trái được đưa về Manila như một chứng tích thiêng liêng.

Đức Giám mục Garcia Sampedro - Xuyên đã được suy tôn lên bậc chân phước ngày 29/04/1951 và được tôn phong hiển thánh ngày 19/06/1988.