Ai nghẹn ngào ra đi gieo giống, mùa gặt mai sau khấp khởi mừng. Câu chuyện về Thánh José Diaz Sanjurjo là một minh chứng cho niềm tin ấy.

Ngài sinh ngày 26-10-1818 tại Tây Ban Nha, là con trai cả trong gia đình có năm anh chị em. Năm 25 tuổi, chàng trai trẻ khấn dòng Đa Minh và chỉ một năm sau đó, năm 1844, được thụ phong linh mục. Hành trình truyền giáo đưa ngài từ Manila đến Ma Cao, và cuối cùng cập bến Đông Đàng Ngoài vào ngày 12-9-1845 với tên Việt là An.

Cha An được bổ nhiệm giảng dạy tại chủng viện Nam Am, Hải Dương. Tại đây, ngài đã biên soạn cuốn "Văn Phạm La Tinh" bằng tiếng Việt để hỗ trợ các chủng sinh. Chỉ mới 31 tuổi, ngài được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám mục phó Giáo phận Trung (ngày 05-4-1849).

Tháng 3 năm 1850, Đức cha An bắt đầu chuyến kinh lý mục vụ tại Hưng Yên. Nhưng chuyến đi sớm bị gián đoạn bởi lệnh truy lùng gắt gao và cơn sốt rét nặng, khiến ngài phải nằm liệt giường tại xứ Cao Xá một thời gian.

Mãi đến năm 1854, khi tình hình yên ổn hơn, Đức cha mới tổ chức đại lễ kính thánh Đa Minh tại Lục Thủy. Sự kiện quy tụ đông đảo giáo sĩ, linh mục, nữ tu, chủng sinh và hơn 20.000 tín hữu. Ngài còn triệu tập Hội đồng địa phận và tổ chức thi giáo lý giữa các giáo xứ.

Năm 1855, cuộc nổi dậy của Lê Duy Cự và Cao Bá Quát nổ ra. Dù nhóm này tìm cách lôi kéo người Công giáo bằng lời hứa không bách hại đạo, nhưng rất ít người theo vì Đức cha An đã nghiêm cấm giáo dân chống lại chính quyền. Nhờ thái độ này, các quan địa phương cũng nới tay hơn trong việc thi hành sắc lệnh cấm đạo.

Tháng 5 năm 1858, một người đã tố cáo Đức cha với quan Thượng Thư từ kinh đô ra Nam Định. Ngài bị bắt, xiềng xích và biệt giam hai tháng tại nhà tù Nam Định.

Ngày 20-7-1857, dưới triều vua Tự Đức, Đức cha José Diaz Sanjurjo bị đưa ra pháp trường Bảy Mẫu. Trước giờ phút cuối, ngài xin được vài phút cầu nguyện: tạ ơn Thiên Chúa đã dẫn đưa đến Đại Nam, tạ ơn cha mẹ sinh thành, và căn dặn các tín hữu hãy luôn kiên vững trong đức tin.

Ðức giám mục Sanjurjo - An được tôn phong chân phước ngày 29-4-1951 và được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong hiển thánh ngày 19-6-1988.