“Ví bằng không có thể lãnh nhận phép Giải tội được, thì tôi trông cậy rằng: Đức Bà sẽ liệu cho tôi được ăn năn tội cho trọn, còn phép Xức dầu thì sẽ được thay thế bằng lát gươm nơi pháp trường.”
Đó là những dòng tâm huyết cuối cùng của Thánh Jean Charles Cornay, một vị thánh tử đạo với niềm tin sắt son.
Thánh Jean Charles Cornay sinh ngày 28 tháng 2 năm 1809 tại thành Loudun, tỉnh Vienne, nước Pháp, trong một gia đình giàu sang và có lòng đạo đức. Ngài vào tiểu chủng viện ở Montmorillon, cùng tỉnh Vienne thuộc vùng Nouvelle-Aquytaine, sau đó tiếp tục theo học tại Đại chủng viện Hội Thừa Sai Paris (MEP).
Khi còn là thầy phó tế, ngài được bề trên sai đi giảng đạo tại tỉnh Tứ Xuyên, Trung Hoa. Tuy nhiên, do quan quân nơi đây canh giữ gắt gao không cho các thừa sai vào, bề trên đã hướng dẫn thầy Jean Cornay qua nước Đại Nam để tìm đường sang Tứ Xuyên. Thầy đến Đại Nam cùng lượt với Đức cha Liêu và hai linh mục thừa sai khác. Sau một sự cố khiến thầy không thể sang Tứ Xuyên, thầy vào Nam gặp Đức cha Du, chịu chức linh mục và được giáo dân gọi với tên Việt là Cố Tân.
Linh mục Jean Cornay được biết đến là người hiền lành, thật thà, khiêm nhường, chẳng mất lòng người nào và được mọi người quý phục.
Trong một biến cố tại làng Bầu Nọ, Nộ Lực, có tên tướng cướp tên là Đúc bị giáo dân bắt nộp cho quan và bị giam ở Sơn Tây. Khi được tha, để trả thù, hắn đã chôn súng gần nhà xứ rồi báo quan rằng có linh mục người Tây ở làng, tàng trữ vũ khí và thường đi lại với giặc Pháp.
Ngay sau đó, quan liền đem 1.500 lính đến bắt linh mục Cornay – Tân. Ngài bị đóng gông, cùng với bốn mươi người có mặt tại đó bị trói giải về công đường. Trước ba quan lớn ngồi tra hỏi, ban đầu quan hỏi ngài đến Đại Nam được mấy năm, sang bằng tàu Tây hay tàu khách, đã trú nhà ai và địa phận rộng bao nhiêu. Khi quan chất vấn: “Sao thầy ở nước Tây sang chiếm lấy nước này?”, cha Tân đã thưa rằng: “Tôi chỉ sang giảng đạo mà thôi”.
Dù không nhận tội thông gian với giặc Pháp, nhưng khi vua Minh Mạng nhận được án từ các quan tỉnh Sơn Tây, ngài vẫn bị khép án xử lăng trì như một tướng giặc.
Khi biết mình đã có án, cha Tân đã viết thư cho cha Phan – một linh mục thừa sai, bày tỏ niềm vui và sự khao khát: “Tôi đã mừng rỡ vì những lời tôi đã được nghe thấy. Tôi sẽ được vào nhà Đức Chúa Trời… Tôi ao ước được xưng tội lắm, Cha có liệu cho tôi được ăn mày phép Giải tội không? Mà ví bằng không có thể được… thì tôi trông cậy rằng: Đức Bà sẽ liệu cho tôi được ăn năn tội cho trọn, còn phép Xức dầu thì sẽ được thay thế bằng lát gươm nơi pháp trường”.
Ngày 20 tháng 9 năm 1837, cha Tân bị điệu ra pháp trường Năm Mẫu. Trên thẻ án của lính ghi rõ: “Tên Tân, tiếng Tây quen gọi là Jean Charles Cornay, là người ở thành Loudun, trong nước Pháp, bị tội vì là trưởng đạo và là tướng giặc. Vua ra án truyền cho nó phải xử lăng trì, bêu đầu ba ngày rồi bỏ xuống sông. Án này làm gương cho hết mọi người biết mà sợ”.
Sau khi chịu tử đạo, thi hài thánh nhân được hợp lại và an táng tại nhà dòng Mến Thánh Giá Chiếu Ứng.
Linh mục thừa sai Jean Cornay – Tân được nâng lên bậc chân phước ngày 27 tháng 5 năm 1900 và được tôn phong hiển thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988.
Giáo hội Công giáo Rôma Cập nhật: 24 Tháng 3, 2026
Tìm hiểu cuộc đời và cuộc tử đạo của Thánh Jean Charles Cornay (Cố Tân), linh mục Hội Thừa Sai Paris. Bài viết ghi lại hành trình truyền giáo và lời trăn trối đầy xúc động trước khi ngài lãnh nhận án lăng trì.
