“Dù phải trăm ngàn sự đau đớn bởi đòn vọt hay phải chết thì tôi xin sẵn lòng cam chịu”. Câu nói ấy của ông trùm Giuse Hoàng Lương Cảnh đã trở thành lời tuyên xưng đức tin bất khuất của một người giáo dân sống giữa thời kỳ bách hại đạo gắt gao.

Sinh năm 1763 tại làng Vạn (nay thuộc thành phố Bắc Ninh) và lập nghiệp ở làng Thổ (Bắc Giang), thánh Giuse Hoàng Lương Cảnh được người dân trong vùng biết đến không chỉ là một lương y giỏi mà còn là một người hiền lành, tận tụy. Điều khiến danh tiếng của cụ lan xa chính là tấm lòng nhân hậu khi sẵn sàng chữa bệnh miễn phí cho biết bao người nghèo khổ.

Dù bận rộn với công việc thầy thuốc, cuộc sống của ông trùm Cảnh luôn dành trọn cho Chúa. Là trùm họ của giáo xứ Thổ Hà, cụ gia nhập dòng Ba Đa Minh và sốt sắng làm việc tông đồ. Hình ảnh quen thuộc của cụ là những đêm miệt mài kinh nguyện và những lần có mặt bên giường bệnh để rửa tội cho người hấp hối, đặc biệt là cho các trẻ em.

Năm cụ trùm 74 tuổi, sự ganh ghét của một số người trong làng đã khiến cụ bị tố cáo với quan vì tội chứa chấp đạo trưởng và tàng trữ đồ đạo. Một hôm, khi có người mời đi chữa bệnh và rửa tội cho một em bé, dù biết giữa lúc lệnh cấm đạo gắt gao, chuyến đi này là vô cùng nguy hiểm, cụ vẫn không ngần ngại ra đi vì linh hồn các em. Tại bến đò Thổ Hà, cụ đã bị quan quân vây bắt và giải về nhà giam Bắc Ninh cùng với cha Phêrô Nguyễn Văn Tự, thầy Đaminh Úy và những giáo hữu khác.

Trong tù, lòng can đảm của người thầy thuốc già khiến kẻ thù phải nể sợ. Khi bị ép bước qua ảnh Thánh Giá, cụ Cảnh đã quỳ xuống kính cẩn hôn lên Thánh Giá. Trước những lời dụ dỗ ngon ngọt của quan, cụ chỉ trả lời bằng một niềm tin sắt đá: "Tôi đã giữ đạo từ nhỏ, nay các quan bảo bỏ thì dứt khoát là không thể được".

Ngày 5 tháng 9 năm 1838, cụ trùm Giuse khoác trên mình tấm áo dòng Ba Đa Minh yêu dấu, tay nâng niu ảnh Thánh Giá nhỏ đã theo cụ suốt những ngày tù túng. Dù bước đi chậm chạp vì tuổi già sức yếu, cụ vẫn bình thản tiến ra pháp trường Cổ Mễ, cách Tòa giám mục Bắc Ninh ngày nay khoảng 5 km, để chịu án trảm quyết. Thi hài cụ bị chôn gần nơi xử tử, nhưng hai đêm sau, các giáo hữu làng Thổ Hà đã chuộc lại được với giá 36 quan và đưa về an táng tại nhà thờ họ của mình.

Hiện nay, hài cốt của thánh trùm họ Giuse Hoàng Lương Cảnh vẫn được lưu giữ trang nghiêm trong nhà thờ họ Hương La, xứ Tử Nê, Giáo phận Bắc Ninh. Ngài được Đức Giáo hoàng Lêô XIII suy tôn chân phước ngày 27-5-1900 và được Đức Gioan Phaolô II nâng lên hàng hiển thánh ngày 19-6-1988.