Thánh Gioan Đoàn Viết Đạt sinh năm 1765 tại xứ Đồng Chuối, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Mồ côi cha từ nhỏ, nhưng ngài sớm có ước muốn dâng mình cho Chúa. Năm 18 tuổi, được mẹ bằng lòng, ngài vào nhà xứ Đồng Chuối xin cha Loan cho ở lại. Sau đó, cha Loan gửi ngài vào chủng viện học tiếng Latinh. Hoàn tất chương trình, ngài lên bậc phó tế và đi giúp xứ. Khoảng tháng 2 năm 1798, ở tuổi 33, ngài được thụ phong linh mục và được Đức cha sai đi giúp xứ Hảo Nho.

Tại giáo xứ mới, vị linh mục trẻ hết lòng thương yêu và coi sóc đoàn chiên, nên được giáo dân hết mực yêu mến. Cha chính xứ, một linh mục thừa sai, làm chứng rằng ngài có đức nghèo khó, vâng lời, chăm lo cầu nguyện và siêng năng làm việc mục vụ. Dù hay đau ốm, ngài chẳng hề kêu ca phàn nàn, nhờ đó được Đức cha và anh em linh mục quý mến. Khi giảng, lời cha nói thấm đượm lòng sốt sắng, khiến tội nhân động lòng ăn năn trở lại.

Tháng 7 năm 1798, vua Tây Sơn ban sắc chỉ cấm đạo với mức độ nghiêm ngặt hơn. Quan quân được lệnh tầm nã linh mục, giáo dân và phá hủy nhà thờ. Trước tình thế nguy hiểm, giáo dân Hảo Nho đưa cha Đạt lên núi lánh nạn. Khi làng xóm có vẻ yên ổn, ban đêm ngài lại xuống nhà ông trùm làng Mai Lễ để cử hành thánh lễ. Đến canh năm, lễ vừa xong, toán lính ập vào. Trước tang vật là đồ lễ chưa kịp cất giấu, ông trùm đành phải khai thật có linh mục đang ẩn náu trong nhà. Giáo dân thúc giục cha chạy trốn, nhưng ngài kiên quyết từ chối: “Cha có lánh được thì cũng hại cho cả làng”. Rồi ngài tự nộp mình cho lính bắt.

Hôm đó là ngày 14 tháng 7, cha bị giải đi cùng thầy phó tế Tâm và ba người trong ban mục vụ là trùm Mãi, nhiêu Danh và ông Việt. Có dì Phong ở Dòng Mến Thánh Giá cùng vài người khác xin tìm cách cứu thoát, nhưng cha Gioan Đạt không cho. Trên ba tháng trời bị giam cầm và đánh đập trên đường giải về Thanh Hóa, ngài luôn vui vẻ và hiền lành với mọi người. Giáo dân đến thăm rất đông, ai vui thì ngài vui tiếp chuyện, ai khóc thì ngài an ủi cho nguôi. Ngài thường khuyên nhủ: “Chịu nạn và chịu chết vì đạo là phúc trọng hơn cả… Nước An Nam ta chưa được mấy người”.

Khi bị điệu ra công đường, quan dụ dỗ ngài chỉ cần bước qua thập giá sẽ được trả về với bổn đạo. Cha Gioan Đạt thưa: “Nếu tôi có bước qua thập giá thì gớm lắm, bổn đạo không nhận tôi là Cụ”. Thấy ngài cứng cỏi, quan ra lệnh cầm gông và kéo lôi ngài bước qua ảnh thánh, nhưng ngài sấp mình xuống lạy ảnh thánh khiến lính không thể kéo đi được.

Trong thời gian chờ án tử, cha Huấn ở xứ Bạch Bát đã cải trang vào thăm và ban Bí tích Giải tội cho ngài trong tù. Chiều ngày 19 tháng 9, cha đến xin quan đề đốc Điều thương cho các giáo hữu và xin quân lính bớt roi đòn với bạn tù. Ngài nói: “Tôi có lòng thành nhờ người nhà mời các anh ăn một bữa cơm. Xin các anh thương và cư xử nhẹ nhàng với giáo hữu bị giam cầm”.

Ngày 28 tháng 10 năm 1798, dưới thời vua Cảnh Thịnh, tại pháp trường Chợ Rạ, sau khi ngài ngồi chắp tay đọc kinh, hướng mặt về nhà thờ làng Trinh Hà, án tử được thi hành. Cha Gioan Đoàn Viết Đạt hiến mạng sống khi mới tròn 33 tuổi, chưa đầy một năm linh mục. Giáo hữu đưa thiên di của ngài xuống thuyền về bến Phúc Nhạc và an táng trong nhà thờ làng ấy. Sau đó, để tránh bị người xấu xâm phạm, giáo dân đã bốc mộ đưa vào nhà tư.

Ngài là vị linh mục triều thứ hai tử vì đạo (sau Thánh Emmanuel Nguyễn Văn Triệu, tử đạo ngày 17-9-1798). Linh mục Gioan Đoàn Viết Đạt được nâng lên bậc chân phước ngày 27-5-1900 và được tôn phong hiển thánh ngày 19-6-1988.