Thánh Giacôbê Đỗ Mai Năm, sinh năm 1781 tại làng Đông Biên, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Tên trong sổ bộ làng đời Tây Sơn ghi là Mai Ngũ. Ngay từ nhỏ, ngài đã sống trong Nhà chung và sau đó được vào Chủng viện Kẻ Vĩnh (Vĩnh Trị) dưới thời Đức giám mục Jacques Benjamin Longer – Gia.
Khi làm thầy giảng, ngài được cử ở lại giúp Chủng viện Kẻ Vĩnh. Ban ngày chăm sóc người bệnh, tối đến lại dạy trẻ em trong làng. Sau vài năm, bề trên gọi ngài học Đại chủng viện và truyền chức linh mục khi ngài vừa tròn 32 tuổi.
Linh mục Giacôbê Năm là người hiền hòa, dễ mến, siêng năng đọc kinh và lần hạt. Đặc biệt, ngài có lòng thương người nghèo, hay giúp đỡ họ về cơm áo và thuốc men.
Vào giữa triều Minh Mạng, khi lệnh cấm đạo được ban ra, các nhà thờ, nhà xứ bị triệt hạ. Nhà chung Kẻ Vĩnh phải tản cư, cha Năm phải ẩn trốn tại nhà ông trùm Tốn ở Kẻ Nguồi khoảng ba bốn năm. Sau khi cơn bách đạo tạm lắng, ngài trở về Kẻ Vĩnh.
Chẳng bao lâu, việc bắt đạo lại diễn ra dữ dội. Cha Năm lại phải lánh trong nhà ông trùm Đích ở làng Kẻ Vĩnh. Có hai kẻ tên Tỉ (quê Đông Mặc) và tên Xuân (quê Tiểu Tức Mặc, huyện Mỹ Lộc, Nam Định) đã tố giác ngài với quan tuần phủ Nam Định là Trịnh Quang Khanh.
Sáng ngày 11 tháng 5 năm 1838, quan tuần phủ đến bến Kẻ Vĩnh, ngồi tại đình làng và cho gọi mọi người từ 18 tuổi trở lên đến trình diện. Lúc đó, cha Năm đang thắt lưng, xắn quần áo định đi làm cơm chung với dân thì bị lính gặp. Thấy người trắng trẻo, râu ria đẹp đẽ, lính hỏi: “Ông là ai, có phải là Cụ chăng?” Cha thưa: “Tôi là người nhà này”. Tên Tỉ và Xuân liền chỉ mặt: “Đó chính là linh mục đang trú ở nhà ông trùm Đích”. Cha Năm thản nhiên nói: “Phải, tôi là linh mục đây.” Ngài cùng ông trùm Đích bị trói và nộp cho quan.
Trước mặt quan, cha vẫn xưng mình là linh mục. Quan hỏi: “Triều đình nghiêm cấm đạo Giatô, sao chẳng về nhà làm ăn còn giảng đạo làm gì?” rồi lại hỏi: “Linh mục có bước qua thập giá chăng?” Cha Năm đáp: “Bẩm quan lớn, chúng tôi không bước qua thập giá.” Ngài cùng ông trùm Đích, lý trưởng và con rể ông trùm Đích bị đóng gông và giải về Nam Định. Khi đến nơi, các quan tiếp tục ép ngài bước qua thập giá nhưng ngài vẫn một mực cương quyết từ chối.
Ngày 12 tháng 8 năm 1838, cha Giacôbê Đỗ Mai Năm, ông trùm Đích và ông lý Mỹ bị chém đầu tại Bảy Mẫu. Sau khi bình an trở lại, Nhà chung đã dựng nhà mồ và treo câu đối tưởng nhớ:
“Hoành hoành nghĩa khí quần giam Cụ
Lẫm lẫm trung thành vạn cổ sư.”
Linh mục Giacôbê Đỗ Mai Năm được Đức Giáo hoàng Lêô XIII nâng lên bậc Chân phước ngày 27 tháng 5 năm 1900 và được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong Hiển thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988.
Giáo hội Công giáo Rôma Cập nhật: 28 Tháng 3, 2026
Tìm hiểu cuộc đời linh mục Giacôbê Đỗ Mai Năm (1781-1838), người làng Đông Biên, Thanh Hóa. Ông đã anh dũng tử đạo dưới triều Minh Mạng và được tôn phong hiển thánh năm 1988.
