Từng là một võ quan phò Chúa Nguyễn, thân phụ của ngài đã tử trận trong cuộc chiến với anh em nhà Tây Sơn. Lớn lên trong cảnh mồ côi cha, lúc 15 tuổi, chàng thanh niên Nguyễn Văn Triệu gia nhập quân đội. Năm 1786, khi quân Tây Sơn tái chiếm kinh thành Phú Xuân, ông theo đội quân của chúa Trịnh Khải rút về Thăng Long.

Ba mươi tuổi, sau mười lăm năm binh nghiệp, ông giã từ quân ngũ để dâng mình trong đời sống tu trì. Đức cha Emmanuel Obelar đã nhận ông vào Chủng viện Trung Linh. Sáu năm sau, thầy Triệu được Đức cha Feliciano Alonso phê truyền chức linh mục.

Dưới triều vua Cảnh Thịnh (1792-1802), tình hình chính trị phức tạp. Quân của chúa Nguyễn Ánh từ Gia Định hằng năm tiến ra tấn công Huế, có sự trợ lực của một số binh sĩ người Pháp do Đức cha Pigneau de Béhain tuyển mộ. Cuối năm 1797, sau khi bắt được lá thư của chúa Nguyễn Ánh gửi cho Đức cha Labartette ở Phú Xuân, nhà vua nghi ngờ người có đạo tiếp tay cho giặc.

Ngày 7 tháng 8 năm 1798, chiếu chỉ lùng bắt các thừa sai và đạo trưởng được ban hành. Trong một cuộc lùng xét tại Nhà phước Mến Thánh Giá Thợ Đúc, cha Triệu bị bắt. Trên đường giải đi, nhìn thấy mẹ già khóc thương, ngài dừng lại từ giã: “Thiên Chúa đã cho con vinh dự làm chứng cho Ngài, xin mẹ đừng khóc nữa. Mẹ hãy vui lòng vâng theo thánh ý Chúa”.

Sáng ngày 17 tháng 9 năm 1798, trong lần tra hỏi cuối cùng, quan hỏi: “Thầy có muốn bỏ nghề đạo trưởng và trở về quê làm ăn sinh sống không? Nếu chấp thuận, ta sẽ xin nhà vua ân xá”. Cha Triệu trả lời dứt khoát: “Thưa không. Tôi là đạo trưởng. Tôi thà chết chớ không bỏ việc giảng đạo”.

Mười giờ sáng cùng ngày, ngài bị điệu ra pháp trường Bãi Dâu. Vào đúng giờ ngọ, linh mục Emmanuel Nguyễn Văn Triệu quỳ gối và lãnh nhận án xử trảm. Giáo hữu sau đó đã rước thi hài vị chứng nhân đức tin về an táng trong nhà thờ họ Dương Sơn.

Ngày 21 tháng 7 năm 1996, hài cốt thánh nhân được Đức Tổng Giám mục Huế Stêphanô Nguyễn Như Thể đưa về giáo xứ Thợ Đúc, quê mẹ và cũng là nơi ngài chịu phép rửa tội. Phần xương đầu của ngài vẫn được lưu giữ tại nhà thờ giáo xứ Dương Sơn, Tổng Giáo phận Huế.

Linh mục Emmanuel Nguyễn Văn Triệu được nâng lên hàng chân phước ngày 27 tháng 5 năm 1900 và được tôn phong hiển thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988.