Ngài nói: “Tôi cương quyết không đạp ảnh Thánh, vì làm như thế là xúc phạm đến Chúa và công khai chối bỏ đạo.”
Thánh Đaminh Nguyễn Đức Nhi sinh năm 1822 tại họ Ngọc Cục, phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định (nay thuộc giáo xứ Ngọc Tiên, Giáo phận Bùi Chu). Ngài lớn lên trong một gia đình đông con, nơi cha mẹ luôn chăm lo dạy dỗ con cái sống đạo đức và bác ái với người nghèo khổ, cô đơn, bất hạnh.
Ngày 14/9/1861, ông Nhi bị bắt khi vừa tròn 40 tuổi. Ngài chịu roi đòn và bị giam giữ 4 ngày tại phủ Xuân Trường, sau đó bị đưa đi lưu đày ở làng Bạch Cốc, huyện Vụ Bản. Dù gia đình và thân nhân đến thăm đều thấy cảnh ngục tù khắc nghiệt, ông Nhi vẫn một lòng tin tưởng vào Chúa.
Suốt 9 tháng bị giam cầm, ngài cùng các tù nhân đức tin chịu hành hạ thân xác: cổ mang gông nặng, đêm bị cùm hai chân, hai má bị khắc chữ “tả đạo”. Dù thiếu thốn, ông vẫn giữ ăn chay ba ngày mỗi tuần. Với những bạn tù đồng đạo, ngài siêng năng đọc kinh nguyện và lần chuỗi Mân Côi.
Ngày 15/6/1862, quan án tỉnh Nam Định thân hành về huyện Vụ Bản để thanh tra và thẩm vấn. Ông cho đặt Thánh Giá giữa sân công đường, truyền lệnh gọi tên từng tù nhân Công giáo và buộc họ phải đạp lên. Ông Nhi cùng tất cả đều cương quyết trả lời: “Tôi cương quyết không đạp ảnh Thánh, vì làm như thế là xúc phạm đến Chúa và công khai chối bỏ đạo.” Quan án nổi giận, ra lệnh trói chân tay các tù nhân, phơi nắng giữa mùa Hè chói chang cho đến chiều tối, rồi tống giam vào ngục.
Vị chứng nhân đức tin Đaminh Nguyễn Đức Nhi chịu án xử trảm ngày 16/6/1862 tại pháp trường Bạch Cốc, dưới thời vua Tự Đức. Thi hài ngài được chôn cất ngay tại nơi hành hình; sau thời bắt đạo, mới được cải táng về họ đạo Ngọc Cục.
Ngài được nâng lên hàng chân phước ngày 29/4/1951 và được tôn phong hiển thánh ngày 19/6/1988 tại giáo đô Roma.
Nội dung về vị thánh trong bài viết này được tóm lược và diễn giải từ cuốn sách “Hạnh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam” (Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, Nhà xuất bản Tôn Giáo, 2018). Bài viết này không phải là bản sao chép nguyên văn mà là sự tái trình bày dựa trên nguồn tài liệu gốc.