Thánh Đaminh Nguyễn Đức Mạo sinh năm 1818 tại thôn Phú Yên, làng Ngọc Cục, phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định – nay thuộc giáo xứ Ngọc Tiên, Giáo phận Bùi Chu. Ông giữ chức phó lý (còn gọi là hương quản), trách nhiệm bảo vệ an ninh trật tự trong làng xã. Ông lập gia đình và sống nề nếp, đạo hạnh.
Ngày 14 tháng 9 năm 1861, quan phủ Xuân Trường ra lệnh ép ông đạp lên Thánh Giá. Ông khẳng khái từ chối nên bị đày sang làng Bạch Cốc, huyện Vụ Bản, cùng trong tỉnh Nam Định.
Suốt nhiều tháng bị giam cầm, cổ mang gông, tay chân xích xiềng, nhiều lần chịu đánh đòn dã man tại công đường, ông vẫn kiên trung với Đạo Thánh Chúa. Khi vua thi hành chiếu chỉ phân sáp, quân lính dùng dùi sắt nung đỏ khắc chữ trên mặt chứng nhân: một bên má chữ “tả đạo”, má bên kia tên làng “Ngọc Cục”. Ông Mạo nhẫn nhục chịu đựng, trung kiên với đức tin chân chính.
Hàng ngày, ông đọc Kinh Mân Côi cùng các bạn tù đức tin. Nhờ những kinh nguyện sốt sắng, họ có sức mạnh vượt thắng mọi gian nan thử thách. Họ còn giúp nhau sám hối và hy sinh giữ chay ba ngày trong tuần để chờ đón hồng phúc tử đạo.
Ngày 15 tháng 6 năm 1862, một lần nữa quan yêu cầu ông Mạo đạp lên Thánh Giá, ông quyết liệt từ chối. Quan sai binh lính trói chặt ông mang ra phơi nắng trọn ngày, không cho ăn uống.
Ngày hôm sau, quan thay đổi thái độ, dùng lời ngon ngọt dụ dỗ. Ông Mạo bình tĩnh trả lời: “Sao quan lại dụ dỗ chúng tôi như vậy? Nếu chà đạp Thánh Giá để khỏi bị bắt, bị đánh đập, thì chúng tôi đã làm ngay ở làng quê chúng tôi rồi, dại gì phải trải qua biết bao cực khổ nơi đây. Bây giờ quan cứ làm theo ý quan, chúng tôi không bao giờ bỏ đạo đâu.”
Chứng nhân đức tin Nguyễn Đức Mạo bị xử trảm ngày 16 tháng 6 năm 1862 tại pháp trường Bạch Cốc. Thi hài ngài được rước về an táng trong nhà thờ Phú Yên.
Ông Hương quản Đaminh Nguyễn Đức Mạo được nâng lên hàng chân phước ngày 29 tháng 4 năm 1951 và được tôn phong hiển thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988.
Nội dung về vị thánh trong bài viết này được tóm lược và diễn giải từ cuốn sách “Hạnh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam” (Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, Nhà xuất bản Tôn Giáo, 2018). Bài viết này không phải là bản sao chép nguyên văn mà là sự tái trình bày dựa trên nguồn tài liệu gốc.