Thánh Tôma Nguyễn Văn Đệ: Tấm Gương Sáng Từ Nghề Thợ May
Thánh Tôma Nguyễn Văn Đệ (1811 - 1839) là một chứng nhân đức tin nổi bật, xuất thân từ một gia đình Công giáo đạo đức. Ngài sinh năm 1811 tại làng Bồ Trang, tỉnh Thái Bình (nay thuộc Giáo họ Bái Đông, xứ Bồ Ngọc, xã Quỳnh Hoa, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, Giáo phận Thái Bình). Vì mưu sinh, từ nhỏ ngài đã theo cha mẹ chuyển đến làng Kẻ Mốt, tỉnh Bắc Ninh và nối nghiệp cha làm nghề thợ may.
Là một giáo dân nhiệt thành, thánh nhân luôn hăng hái tham gia các hoạt động tông đồ trong giáo xứ. Khi cuộc sống ổn định, ngài lập gia đình và ra ở riêng, xây dựng tổ ấm hạnh phúc bên vợ con.
Giây Phút Chia Ly Và Quyết Định Tử Đạo
Biến cố lớn xảy ra vào ngày 29-6-1838, khi binh lính triều đình bao vây làng Kẻ Mốt. Họ tập trung tất cả nam giới trên 18 tuổi tại đình làng, ép buộc họ phải đạp lên Thánh Giá và chối bỏ đức tin mới được thả về. Lúc đó, anh Đệ đang ẩn nấp phía sau nhà. Nhận thức rõ rằng không thể trốn tránh mãi, ngài đã chọn đối diện với số phận.
Trong giờ phút quyết định, ngài bình tĩnh giã từ người vợ trẻ, dặn dò đưa các con về bên ngoại để nương nhờ. Sau những cái ôm hôn trìu mến dành cho từng đứa con thơ, ngài tự nguyện ra trình diện. Dù mới tròn 28 tuổi, ngài bị triều đình kết án xử giảo. Tuy nhiên, bản án được hoãn thi hành một năm để chờ đợi sự thay đổi lập trường của ngài.
Lời Trăn Trối đầy Tín Thác
Những ngày tháng trong ngục tù Bắc Ninh là thử thách nghiệt ngã với xiềng xích, gông cùm và nỗi đau xa cách gia đình. Thế nhưng, tâm hồn ngài vẫn tìm thấy sự bình an sâu thẳm nhờ phó thác hoàn toàn vào Thiên Chúa quan phòng.
Khi người vợ đến thăm nuôi trong nước mắt, ngài đã nhắn nhủ những lời đầy sức mạnh và niềm tin: “Đừng khóc mình ạ! Mình hãy về dạy dỗ các con nên người, dạy chúng thờ phượng Chúa. Anh đã dâng em và các con cho Ngài. Nhớ cầu xin Chúa cho anh được thêm sức mạnh để nhẫn nại đến cùng!”
Suốt một năm chịu đựng mọi cực hình và dụ dỗ, thánh Tôma Nguyễn Văn Đệ vẫn trước sau như một, kiên trung bảo vệ đức tin Kitô giáo.
Vinh Quang Tử Đạo và Tôn Phong
Ngày 19-12-1839, dưới thời vua Minh Mạng, thánh nhân chịu án xử giảo tại pháp trường Cổ Mễ. Thi hài ngài được các tín hữu cung kính rước về an táng tại nhà thờ Phong Cốc, Giáo phận Bắc Ninh. Hiện nay, hài cốt của ngài được lưu giữ tại hai nơi: một phần tại xứ Phong Cốc và một phần tại quê hương giáo xứ Bồ Ngọc.
Đức hy sinh cao cả của ngài được Giáo hội ghi nhận qua việc phong Chân phước vào ngày 27-5-1900 và tôn phong Hiển thánh vào ngày 19-6-1988.
Nội dung về vị thánh trong bài viết này được tóm lược và diễn giải từ cuốn sách “Hạnh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam” (Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, Nhà xuất bản Tôn Giáo, 2018). Bài viết này không phải là bản sao chép nguyên văn mà là sự tái trình bày dựa trên nguồn tài liệu gốc.