Thánh Augustinô Nguyễn Văn Mới: Hành Trình Từ Ngoại Giáo Đến Tử Đạo
Thánh Augustinô Nguyễn Văn Mới (1806 - 1839) là một giáo dân gương mẫu, whose ngày lễ kính được cử hành vào ngày 19 tháng 12. Cuộc đời ngài là minh chứng sống động cho sức mạnh của ân sủng và lòng trung thành với đức tin Công giáo.
Khởi đầu từ lòng mến đạo
Thánh nhân sinh năm 1806 tại làng Bồ Trang, tỉnh Thái Bình. Ngày nay, nơi đây thuộc giáo họ Bái Đông, xứ Bồ Ngọc, xã Quỳnh Hoa, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, trực thuộc Giáo phận Thái Bình. Xuất thân trong một gia đình ngoại giáo, nhưng duyên nợ với đức tin đã đến với cậu Mới khi thường xuyên đi làm thuê tại làng Đức Trai, xứ Kẻ Mốt.
Sống giữa cộng đoàn giáo dân nhiệt thành, cậu Mới dần đem lòng mộ mến đạo. Năm 31 tuổi, ngài chính thức xin theo đạo, được cha Nguyễn Văn Tự cử hành bí tích Rửa tội và gia nhập dòng Ba Đa Minh, bắt đầu cuộc đời mới trong Chúa Kitô.
Thử thách đức tin và án tù
Ngày 29-6-1838, biến cố lớn xảy ra khi quan quân tỉnh Bắc Ninh vây làng Đức Trai để truy bắt linh mục. Cha Nguyễn Văn Tự bị bắt, cùng với đó là lệnh buộc dân chúng bỏ đạo. Trong lúc nhiều người hoảng sợ và trốn thoát, hai thầy giảng Hà Trọng Mậu và Bùi Văn Úy vẫn ở lại. Anh Nguyễn Văn Mới, cùng với anh Nguyễn Văn Đệ và Nguyễn Văn Vinh, đã cương quyết không đạp lên Thánh Giá. Hành động này khiến họ bị bắt giam và giải về Bắc Ninh cùng với cha Tự.
Lãnh án tử vì đức tin
Ngày 24-11-1838, quan tỉnh Bắc Ninh mở phiên xét xử cuối cùng. Các tử tù lần lượt bị tra tấn, bắt đầu từ ông Nguyễn Văn Mới. Quan quân vừa đe dọa vừa dụ dỗ, ép ngài bước qua ảnh Thánh Giá đặt sẵn trên mặt đất. Trước áp lực đó, vị anh hùng đức tin đã quỳ xuống, lạy Thánh Giá, hôn kính và thì thầm lời cầu nguyện phó thác: “Lạy Chúa con, xin cứu con; con xin phó linh hồn và thân xác con trong tay Chúa”.
Dưới triều vua Minh Mạng, lệnh xử tử các tín hữu được ban hành. Ngày 19-12-1839, thánh Augustinô Nguyễn Văn Mới lãnh án xử giảo tại pháp trường Cổ Mễ (Bắc Ninh). Thi hài ngài sau đó được rước về an táng kính cẩn tại nhà thờ giáo xứ Phương Vĩ, Giáo phận Bắc Ninh. Năm 1945, khi di cư vào Nam, các giáo hữu xứ Phương Vĩ đã mang theo hài cốt của ngài như một bảo vật đức tin.
Tuyên phong Hiển Thánh
Gương sáng của thánh Augustinô Nguyễn Văn Mới đã được Hội Thánh ghi nhận. Ngài được tuyên phong Chân phước vào ngày 27-5-1900 và chính thức được tôn phong Hiển thánh vào ngày 19-6-1988.
Nội dung về vị thánh trong bài viết này được tóm lược và diễn giải từ cuốn sách “Hạnh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam” (Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, Nhà xuất bản Tôn Giáo, 2018). Bài viết này không phải là bản sao chép nguyên văn mà là sự tái trình bày dựa trên nguồn tài liệu gốc.