Thánh Anrê Nguyễn Kim Thông: "Các con cứ để Thánh Ý Chúa được thực hiện"
Thánh Anrê Nguyễn Kim Thông, thường được kính gọi là Ông Năm Thuông, là một gương sáng về đức tin kiên vững và lòng mến Chúa nồng nàn. Sinh năm 1790 tại họ Gò Thị, xã Xuân Phương, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định (nay thuộc Giáo phận Qui Nhơn), ngài là người con thứ tư trong gia đình, nhưng theo tục lệ địa phương được gọi là thứ năm.
Đời sống đức tin và phục vụ cộng đoàn
Ông Thông không chỉ là một giáo dân nhiệt thành mà còn được cả lương lẫn giáo tín nhiệm bầu làm lý trưởng và trùm cả. Với vai trò này, ông tận tụy chăm lo cho công việc làng xóm và họ đạo. Đời sống cầu nguyện của ông rất sâu sắc, đặc biệt là việc siêng năng lần chuỗi Mân Côi. Ông cũng đã xây dựng một nhà nguyện dâng kính Trái Tim Vẹn Sạch Đức Mẹ. Nhà ông trở thành nơi trú ẩn an toàn cho Đức cha Thể và nhiều linh mục khác trong thời kỳ bách hại.
Gia đình ông cũng hiến dâng nhiều ơn gọi cho Giáo hội, với hai người con sống đời tận hiến là linh mục Nguyễn Kim Thủ và nữ tu Anna Nguyễn Thị Nhường thuộc dòng Mến Thánh Giá Gò Thị.
Cuộc bách hại và sự kiên trung
Sự thẳng thắn trong việc sửa dạy người cháu tên Út, vốn có tính ngang tàng phóng đãng, đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Vì thù hận, người cháu này đã viết thư tố cáo ông trùm Thông chứa chấp các đạo trưởng. Quan quân kéo đến lục soát, bắt giam ông cùng bốn giáo sĩ khác vào ngục thất Bình Định.
Dù bị giam cầm, nhờ tình thân với quan tỉnh, ông không bị hành hạ đánh đập và đôi khi được phép về thăm nhà. Trong những dịp này, ông luôn khuyên nhủ con cháu sống trung thành với Chúa: “Cha đã già yếu, chẳng còn ham sống lâu nữa. Cha sẵn sàng chịu tù đày và chịu chết vì Danh Đức Kitô, nhất định cha không vận động xin tha”.
Tại công đường, khi quan tỉnh khuyên ông giẫm chân lên thập tự một cách kín đáo rồi đi xưng tội để thoát tội, ông Nghiêm nghị đáp lại: “Không, thập giá tôi thờ kính mà giẫm lên sao được?”.
Hành trình lưu đày và ngày tử đạo
Sau ba tháng lao tù, ông lãnh án phát lưu vào Vĩnh Long. Các con dự định dùng tiền bạc để xin giảm án, nhưng ông kiên quyết cản ngăn: “Các con cứ để Thánh Ý Chúa được thực hiện”.
Cuộc hành trình lưu đày đầy gian khổ với gông xiềng và tuổi già sức yếu. Khi đến Bình Thuận, ông may mắn gặp lại cha Nguyễn Kim Thủ, con trai mình, và kịp lãnh nhận Bí tích Giải tội. Ngày 15/07/1855, khi vừa đến đất Mỹ Tho, ông trút hơi thở cuối cùng.
Ông được an táng tại Cái Nhum. Năm 1857, cha Nguyễn Kim Thủ xin cải táng hài cốt cha mình về nhà thờ Gò Thị. Hiện nay, hài cốt của thánh nhân đang được tôn kính tại Tòa Giám mục Qui Nhơn.
Ông trùm Anrê Nguyễn Kim Thông được nâng lên hàng Chân phước ngày 02/05/1909 và được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tôn phong Hiển thánh ngày 19/06/1988.
Nội dung về vị thánh trong bài viết này được tóm lược và diễn giải từ cuốn sách “Hạnh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam” (Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, Nhà xuất bản Tôn Giáo, 2018). Bài viết này không phải là bản sao chép nguyên văn mà là sự tái trình bày dựa trên nguồn tài liệu gốc.