Thánh nữ Anê Lê Thị Thành, thường được gọi là bà Đê, là một giáo dân gương mẫu thuộc Giáo phận Thanh Hóa. Sinh năm 1781 tại làng Bái Điền (huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa), bà xuất thân trong gia đình đạo gốc khá giả. Do không có con trai nối dõi, cha bà cưới vợ lẽ, khiến mẹ bà phải dẫn hai chị em bà Thành (12 tuổi) và Thuộc (10 tuổi) rời bỏ quê hương đến lập nghiệp tại thôn Đông, xã Phúc Nhạc, tỉnh Ninh Bình.
Năm 17 tuổi, bà Thành kết hôn với ông Nguyễn Văn Nhất. Hai vợ chồng sinh được hai con trai và bốn con gái. Theo phong tục địa phương, người ta lấy tên con trai đầu lòng để gọi cha mẹ, nên bà được biết đến với tên gọi bà Đê. Gia đình bà nổi tiếng với lòng đạo đức, đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục đức tin cho con cái và luôn tôn trọng, đón tiếp các linh mục, thừa sai trong thời kỳ bách hại.
Bi kịch ập đến vào sáng ngày Lễ Phục Sinh, 14/04/1841. Tên Đễ, người giúp việc cho cha xứ, vì ham tiền thưởng đã mật báo cho Tổng đốc Trịnh Quang Khanh nơi trú ẩn của các vị thừa sai. Linh mục Jean Paul Galy Carles (Lý) đang ẩn náu trong mương khô cạnh bụi tre tại vườn nhà bà Đê thì bị lính phát hiện và bắt giữ. Bà Đê cũng bị bắt vì tội che giấu đạo trưởng. Cùng với ông trùm Cơ và tám người khác, bà bị đóng gông giải về ngục Nam Định. Trên đường đi, chiếc gông quá nặng khiến bà nhiều lần gục ngã.
Tại công đường, dù đối mặt với những lời dụ dỗ ngọt ngào hay những cực hình tàn khốc như đánh đòn tan nát thân mình, thả rắn độc vào ống quần, bà Đê vẫn kiên trì giữ vững niềm tin. Khi cô Nguyễn Thị Nụ vào thăm và khóc lóc vì thấy áo mẹ loang lổ máu, bà âu yếm an ủi: “Con đừng khóc, mẹ mặc áo hoa hồng đấy, mẹ vui lòng chịu khổ vì Chúa Giêsu, sao con lại khóc?”. Trong lần thăm khác, bà nhắn nhủ con cái giữ đạo sốt sắng, cầu nguyện cho mẹ vác Thánh Giá đến cùng và hứa hẹn cuộc đoàn tụ trên Thiên Đàng.
Do sức khỏe suy kiệt vì tra tấn, ăn uống kham khổ và bệnh kiết lỵ, bà Đê đã an nghỉ trong Chúa vào đêm 12/07/1841 tại nhà lao, dưới triều vua Thiệu Trị. Lính canh đốt ngón chân bà để xác nhận tử vong. Thi hài bà được an táng tại pháp trường Năm Mẫu, sau sáu tháng được giáo hữu cải táng về nhà thờ Phúc Nhạc.
Thánh nữ Anê Lê Thị Thành được nâng lên bậc Chân phước ngày 02/05/1909 và được tôn phong Hiển thánh ngày 19/06/1988.
Nội dung về vị thánh trong bài viết này được tóm lược và diễn giải từ cuốn sách “Hạnh Các Thánh Tử Đạo Việt Nam” (Hội đồng Giám mục Việt Nam, do Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm chủ biên, Nhà xuất bản Tôn Giáo, 2018). Bài viết này không phải là bản sao chép nguyên văn mà là sự tái trình bày dựa trên nguồn tài liệu gốc.